ถั่วลิสงพันธุ์ กวก. กาฬสินธุ์ 2 คือพันธุ์แนะนำของกรมวิชาการเกษตร รวบรวมครั้งแรกใน พ.ศ. 2516 ภายใต้ชื่อ Kalasin Accession #431 รับรองพันธุ์เมื่อ 9 มีนาคม 2544 และมีชื่อเรียกอื่นที่หน่วยงานบันทึกไว้ ได้แก่ ถั่วพระราชทาน ถั่วราชินี และถั่วจัมโบ้ลาย
ประวัติพันธุ์กาฬสินธุ์ 2 ตามลำดับเวลา
- พ.ศ. 2516: สถานีทดลองพืชไร่กาฬสินธุ์รวบรวมไว้ในชื่อ Kalasin Accession #431
- พ.ศ. 2522–2529: ดำเนินการคัดเลือกและเปรียบเทียบพันธุ์เบื้องต้น
- พ.ศ. 2530–2543: เปรียบเทียบมาตรฐาน ท้องถิ่น และทดสอบในไร่เกษตรกร รวมถึงประเมินการยอมรับ
- 9 มีนาคม 2544: รับรองเป็น “ถั่วลิสงพันธุ์ กวก. กาฬสินธุ์ 2” ประเภทพันธุ์แนะนำ
- พ.ศ. 2552: เอกสาร GI ระบุว่าศูนย์วิจัยและพัฒนาการเกษตรแม่ฮ่องสอนนำมาส่งเสริมที่อำเภอปางมะผ้า
ชื่อถั่วกาฬสิน 2 ถั่วพระราชทาน และถั่วราชินีเกี่ยวข้องกันอย่างไร
“ถั่วกาฬสิน2” เป็นคำค้นที่ย่อและสะกดไม่เต็ม ส่วนชื่อมาตรฐานคือ “ถั่วลิสงพันธุ์ กวก. กาฬสินธุ์ 2” เอกสารกรมวิชาการเกษตรระบุชัดว่าปัจจุบันมีชื่อเรียกอื่นว่า ถั่วพระราชทาน ถั่วราชินี และถั่วจัมโบ้ลาย ดังนั้นเว็บไซต์รวมคำทั้งหมดไว้ในหน้าเดียวเพื่อป้องกันความเข้าใจว่าเป็นคนละพันธุ์ และไม่สร้างหลายหน้าที่แข่งขันกันเอง
ชื่อเรียกเหล่านี้ไม่ควรถูกขยายความเชิงประวัติศาสตร์เกินเอกสารที่มี เช่น ไม่ควรแต่งเรื่องว่าพระราชทานในโอกาสใดหากไม่มีหลักฐานปฐมภูมิรองรับ สิ่งที่ยืนยันได้จากเอกสารคือกรมวิชาการเกษตรบันทึกว่าเป็นชื่อเรียกอื่นของพันธุ์เดียวกัน
ลักษณะประจำพันธุ์
| ทรงต้น | พุ่ม ลำต้นสีเขียว ดอกสีเหลือง ติดฝักเป็นกระจุกที่โคน |
|---|---|
| ฝัก | ฝักยาว ร่องลึกชัด มี 2–4 เมล็ดต่อฝัก |
| เยื่อหุ้มเมล็ด | สีชมพู มีลายขีดสีม่วง |
| อายุออกดอก | ประมาณ 30–35 วัน |
| เก็บฝักสด | ประมาณ 90–95 วัน |
| เก็บฝักแห้ง | ประมาณ 100–115 วัน |
| พื้นที่แนะนำ | พื้นที่ดินอุดมสมบูรณ์ปานกลางถึงสูง การกระจายฝนดี โดยเฉพาะเขตภาคเหนือ |
ผลผลิตและข้อจำกัดจากเอกสารรับรอง
กรมวิชาการเกษตรรายงานผลผลิตฝักสดเฉลี่ย 579 กิโลกรัมต่อไร่ และผลผลิตฝักแห้ง 204 กิโลกรัมต่อไร่ภายใต้ข้อมูลการทดสอบพันธุ์ ตัวเลขนี้เป็นคุณลักษณะจากการประเมินพันธุ์ ไม่ใช่คำรับประกันว่าทุกแปลงจะได้ผลผลิตเท่ากัน เพราะดิน น้ำ ฝน โรคแมลง และการจัดการมีผลอย่างมาก ข้อควรระวังคือควรปลูกในดินที่มีความอุดมสมบูรณ์ปานกลางถึงสูงและมีการกระจายฝนดี
จากสายพันธุ์สู่สินค้า GI
พันธุ์พืชกับ GI เป็นคนละชั้นความหมาย กาฬสินธุ์ 2 บอกว่าเป็นพันธุ์อะไร ส่วน “ถั่วลายเสือแม่ฮ่องสอน” บอกถึงผลิตภัณฑ์ที่มีลักษณะ แหล่งผลิต กระบวนการ และระบบตรวจสอบตามทะเบียน การปลูกพันธุ์เดียวกันนอกขอบเขต GI จึงไม่ได้ทำให้ผลผลิตกลายเป็นถั่วลายเสือแม่ฮ่องสอน GI โดยอัตโนมัติ
คำถามที่พบบ่อย
ถั่วพระราชทานกับถั่วราชินีเป็นคนละพันธุ์หรือไม่?
ตามเอกสารกรมวิชาการเกษตร ทั้งสองเป็นชื่อเรียกอื่นของกาฬสินธุ์ 2
คำว่า “ถั่วกาฬสิน2” ใช้ในหัวข้อได้หรือไม่?
ใช้เป็นคำอธิบายคำค้นได้ แต่ชื่อหลักบนหน้าและเอกสารควรสะกดเต็มว่า “ถั่วลิสงพันธุ์ กวก. กาฬสินธุ์ 2”
ซื้อเมล็ดพร้อมกินไปปลูกได้หรือไม่?
ไม่ควร ถั่วผ่านความร้อนไม่เหมาะเพาะปลูก และเมล็ดดิบสำหรับบริโภคอาจไม่มีข้อมูลความงอกหรือสุขอนามัยเมล็ดพันธุ์
กลับไปคู่มือถั่วลายเสือ · อ่านเรื่องการปลูกและเมล็ดพันธุ์
แหล่งข้อมูลและวิธีเรียบเรียง
เรียบเรียงโดยบ้านถั่วป่าปุ๊จากเอกสารปฐมภูมิและข้อมูลกิจการ ตรวจทานคำเรียกทางราชการกับชื่อที่ใช้ในตลาด และระบุข้อจำกัดเมื่อยังไม่มีนิยามมาตรฐาน
- ข้อมูลพันธุ์ กวก. กาฬสินธุ์ 2 – กรมวิชาการเกษตร
- ประกาศขึ้นทะเบียนถั่วลายเสือแม่ฮ่องสอน – กรมทรัพย์สินทางปัญญา
ปรับปรุงเนื้อหา: 17 กรกฎาคม 2569